Władysław Kotwicz był wybitnym językoznawcą, specjalistą od języków ałtajskich., absolwentem orientalistyki na Uniwersytecie Petersburskim. W 1912 r. został zaproszony przez władze Mongolii do odwiedzenia tego kraju, co wykorzystał do przeprowadzenia swoich badań. Pozostawił liczne zdjęcia, notatki i inne materiały z tej wyprawy.

Dla uczczenia 100. rocznicy mongolskiej ekspedycji prof. Kotwicza zaplanowano na rok 2012 organizację międzynarodowej konferencji orientalistycznej. Miejscem obrad wybrany został Kraków.  Organizatorzy – Polska Akademia Umiejętności, Komitet Nauk Orientalistycznych PAN, Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie oraz Wydział Orientalistyczny Uniwersytetu Warszawskiego – zadecydowali, że miejscem obrad będzie Kraków.

W dniach 15-17 listopada 2012 r.  w Dużej Auli PAU w Krakowie odbyła się konferencja Exploring languages and cultures of Asia. Professor W. Kotwicz in memoriam. Stawili się na niej uczeni z wielu krajów świata, obok Polski m.in. z Mongolii, Stanów Zjednoczonych, Niemiec, Rosji, Węgier i Tajlandii.  Tradycyjnie już konferencji towarzyszył wernisaż wystawy, przygotowanej przez pracowników Archiwum Nauki – w oparciu przede wszystkim o materiały ze spuścizny prof. W. Kotwicza. Uroczystego otwarcia ekspozycji dokonał ambasador Mongolii, Ganbaatar Adiya.

Równolegle ukazała się też publikacja In the Heart of Mongolia. 100th Anniversary of W. Kotwicz’s Expedition to Mongolia in 1912. Studies and Selected Source Materials.

Archiwa osobiste ludzi nauki, uczonych, twórców stanowią jedno z podstawowych źródeł dla historyków, zajmujących się badaniem dziejów i rozwoju życia umysłowego. Idea ich systematycznego gromadzenia pojawiła się w Polsce w okresie dwudziestolecia międzywojennego, choć, naturalnie, już wcześniej trafiały one do bibliotek, archiwów rodzinnych czy prywatnych kolekcji. W latach 30. szczególne zasługi na tym polu położyło Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierowane przez prof. Henryka Barycza. Dalszy rozwój archiwów o profilu naukowym wiązać należy z działalnością – powołanego w 1953 r. – Archiwum Polskiej Akademii Nauk, a zwłaszcza jego dyrektora, prof. Zygmunta Kolankowskiego.

Do tego grona dołączyło, powstałe w 2002 r., Archiwum Nauki PAN i PAU. Jednym z głównych celów nowej jednostki miało być właśnie pozyskiwanie i opracowywanie materiałów, wytworzonych oraz zgromadzonych przez ludzi nauki i kultury w ramach ich osobistych archiwów. Już w momencie powołania instytucja ta, będąc następcą dawnego krakowskiego Oddziału Archiwum PAN, dysponowała wśród swoich zbiorów licznymi spuściznami. Od tamtej pory zasób archiwalny poszerzony został o dalsze archiwa ludzi nauki. Dzisiaj spuścizny, materiały będące efektem wieloletnich studiów i działalności wybitnych przedstawicieli nauki polskiej – by wymienić z długiej listy choćby tylko Henryka Barycza, Henryka Batowskiego, Wacława Felczaka, Adama Vetulaniego, Walerego Goetla, Wacława Felczaka, Romana Ingardena, Władysława Kotwicza czy Karolinę Lanckorońską – stanowią jedną z najważniejszych części zasobu Archiwum.

W naturalny sposób to właśnie problematyka spuścizn stała się głównym tematem konferencji, zaplanowanej z okazji 10. rocznicy powstania Archiwum Nauki PAN i PAU.  Zorganizowana wespół z Polską Akademią Umiejętności sesja miała przede wszystkim przybliżyć na rozmaitych przykładach charakter tego typu zbiorów oraz metodykę ich opracowywania. Konferencja Ocalone od niepamięci… Co kryją archiwa osobiste uczonych i twórców? oraz wernisaż towarzyszącej jej wystawy odbyły się w dniu 21 czerwca 2012 r. Otwarcia posiedzenia dokonał sekretarz generalny PAU, prof. Jerzy Wyrozumski. W ramach konferencji miał miejsce następujące wystąpienia:

• dr Rita Majkowska (dyr. Archiwum Nauki) – „Bogactwo, różnorodność, rozproszenie. Archiwum osobiste (spuścizna) okiem archiwisty”,
• prof. Zdzisław Pietrzyk (Biblioteka Jagiellońska) – „Opracowanie spuścizn dawniej i dziś”,
• dr Bernadeta Wilk (Archiwum Nauki) – „Z tradycją w nowoczesność. Spuścizny uczonych i ludzi kultury wobec wyzwań XXI wieku”,
• dr Janusz Pezda (Uniwersytet Jagielloński) – „Między Paryżem a Krakowem. Biblioteka Polska w Paryżu i Biblioteka XX Czartoryskich”,
• dr Piotr Daszkiewicz (Narodowe Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu) – „Spuścizny krakowskich uczonych w zbiorach Narodowego Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu”,
• dr Stanisław Pijaj (Uniwersytet Jagielloński) – „Między Lwowem a Krakowem. Spuścizny w lwowskich zbiorach archiwalnych”,
• dr Marek Durčanský (Uniwersytet Karola w Pradze) – „Spuścizny w Archiwum Uniwersytetu Karola w Pradze: gromadzenie – opracowywanie – cracoviana”,
• mgr Marzena Włodek (Archiwum Nauki) – „Spuścizna Karoliny Lanckorońskiej – losy, różnorodność i bogactwo materiału”,
• dr Ewa Malicka (Biblioteka Jagiellońska) – „Archiwum domowe Pawlikowskich w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej – o jego dziejach, scalaniu i opracowaniu”,
• dr hab. Ewa Danowska (Polska Akademia Umiejętności) – „Zbiory profesora Mariana Tyrowicza w krakowskich instytucjach”,
• mgr Marzena Woźny (Muzeum Archeologiczne w Krakowie) – „Między Polską Akademią Umiejętności a jej dawnym Muzeum. Podzielona spuścizna Włodzimierza Demetrykiewicza”,
• prof. Radosław Tarkowski (Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie) – „Okiem badacza. W poszukiwaniu spuścizny po Konstantym Jelskim”,
• mgr Marcin Maciuk (Archiwum Nauki PAN i PAU)  – „Od ślimaków mioceńskich po spór o Morskie Oko – meandry archiwalnego świata w świetle dwóch spuścizn”,
• mgr Krystyna Sanetra (Biblioteka Jagiellońska) – „Opracowanie materiałów rękopiśmiennych w formacie MARC 21 w Komputerowym Katalogu Zbiorów Bibliotek UJ”.

Historyk nauki, szkolnictwa i kultury, sądeczanin, Henryk Barycz (1901-1994) swój księgozbiór zaczął kompletować we wczesnej młodości, jeszcze w czasie nauki gimnazjalnej w Nowym Sączu. Już wtedy przez okno witryn dwóch księgarń sądeckich, Romana Pisza i Jakubowskiej, których później stał się stałym klientem, wypatrywał tytułów książek. Choć nie było go wtedy stać na wiele, odważył się „przekroczyć podwoje zaczarowanego przybytku” i zdobył się, jak wspomina: „na kupno drobnej broszurki (którą posiadam do dzisiaj) treści historycznej: Michała Synoradzkiego Historia Słowian. Stała się ona podstawą i fundamentem przyszłej mej biblioteki.”

Henryk Barycz przez całe życie gromadził swój księgozbiór, najczęściej w drodze kupna za pośrednictwem księgarń i antykwariatów. Był on dla niego warsztatem pracy naukowej. Książki – opatrzone ekslibrisem – często zawierają marginalia, podkreślenia i zapiski Profesora. Niejednokrotnie są to ślady polemiki z autorem. Z racji szerokich kontaktów i wysokiej pozycji naukowej w bibliotece Barycza znalazła się pokaźna liczba druków i odbitek autorstwa wielu wybitnych uczonych, opatrzonych dedykacjami. Księgozbiór, zachowany niemal w całości, przetrwał trudne koleje losu właściciela, związane ze zmianami mieszkania, a zwłaszcza z wyrzuceniem niemal na bruk przez okupanta w czasie wojny. Przechowywany przez długie lata w mieszkaniu Henryka Barycza w kamienicy profesorskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego przy al. Słowackiego 15, w roku 1994 został zakupiony przez Polską Akademię Umiejętności dla Archiwum.

Biblioteka Henryka Barycza stanowi bogaty warsztat badawczy do dziejów nauki i kultury. Zawiera ok. 6000 woluminów z okresu od drugiej połowy XIX wieku do lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Obejmuje tytuły z zakresu historii powszechnej, historii Polski, historii nauki, kultury i sztuki, zbiory pamiętników, biografie, monografie miast i regionów oraz wydawnictwa źródłowe. Znajdują się tu podstawowe bibliografie piśmiennictwa polskiego, katalogi rękopisów polskich bibliotek naukowych, inwentarze archiwalne, źródła i literatura dotycząca Uniwersytetu Jagiellońskiego, jak również bogaty zbiór wydawnictw do badań nad historią reformacji w Polsce, dziejów Śląska i Galicji. Księgozbiór zawiera ponadto roczniki „Kwartalnika Historycznego”, „Pamiętnika Literackiego”, Pamiętnika Biblioteki Kórnickiej” oraz komplety „Reformacji w Polsce” i „Odrodzenia i Reformacji w Polsce”. Na podkreślenie zasługuje także unikatowy zbiór odbitek dotyczący historii nauki polskiej i biografistyki.

Osoby szczególnie zainteresowane księgozbiorem prof. Henryka Barycza mogą zapoznać się z pracą magisterską p. Barbary Mikulaścik Księgozbiór Henryka Barycza w zbiorach Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, która dzięki uprzejmości autorki udostępniana jest w Archiwum Nauki.