Kolejne pokazy, które mieliśmy okazję przygotować, przeznaczone były dla studentów Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Na prośbę prowadzącego zajęcia, prof. Andrzeja A. Zięby, zorganizowaliśmy prezentację materiałów z zasobu Archiwum, dobranych pod kątem studiowanego przez naszych gości kierunku.

Znalazły się na niej m.in. materiały z zespołu akt Polskiej Akademii Umiejętności, a także dokumenty, fotografie i artefakty ze spuścizn lingwisty Kazimierza Nitscha (1874-1958), etnografki Anny Kutrzeby-Pojnarowej (1913-1993), afrykanisty i językoznawcy Romana Stopy (1895-1995), geologa i globtrotera Walerego Goetla (1889-1972) czy historyk sztuki Karoliny Lanckorońskiej (1898-2002). Szczególnie liczne w naszym zasobie archiwa orientalistów reprezentowane były przez materiały Jana Grzegorzewskiego (1850–1922), Tadeusza Kowalskiego (1889–1948), Bronisława Piłsudskiego (1866-1918) oraz Władysława Kotwicza (1872-1944). Szczególnie ciekawej biografii ostatniego z nich, wybitnego językoznawcy-ałtaisty, poświęcono krótką prezentację multimedialną.

Z tak zaplanowanym pokazem zapoznały się w dniach 25 oraz 27 stycznia trzy grupy studentów. Jesteśmy przekonani, że bezpośrednie zetknięcie się z materiałem źródłowym było dla nich interesującym doświadczeniem.

 

W dn. 17 stycznia w gabinecie dyrekcji odbyła się miła uroczystość – zaprezentowanie numeru specjalnego „Rocznika Przemyskiego. Historia” t. 58, 2022, z. 4: Magno nomine ac excellens lumen. Studia poświęcone Profesorowi Andrzejowi Chwalbie pod redakcją Łukasza Chrobaka i Tomasza Pudłockiego.

Redaktorzy tomu wręczyli egzemplarz periodyku Profesorowi Chwalbie – ambasadorowi Krakowa w Przemyślu, a Przemyśla w Krakowie – jako upominek dla niego od środowiska skupionego wokół Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu, Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej oraz Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Przemyślu. Oficjalna promocja tomu odbędzie się 16 marca w Przemyślu.

Czasopismo zostało wydane dzięki dotacji  Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Fot. M. Piróg

Mamy przyjemność poinformować, że dyrektor Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie, dr hab. Tomasz Pudłocki, prof. UJ, został powołany na członka Rady Dyrektorów Jednostek Naukowych Polskiej Akademii Nauk w kadencji 2023-2026.

Rada Dyrektorów działa jako stały organ doradczy Prezesa Polskiej Akademii Nauk w sprawach dotyczących jednostek naukowych Akademii. Prof. Pudłocki będzie reprezentował w jej ramach Wydział I Nauk Humanistycznych i Społecznych.

Naszemu dyrektorowi, jak i wszystkim nowo powołanym członkom Rady, składamy serdeczne gratulacje i życzymy owocnej pracy!

W dniu 9 grudnia 2022 r. w Dużej Auli Polskiej Akademii Umiejętności odbyło się posiedzenie Komisji Paleogeografii Czwartorzędu PAU, którego jedna z sesji poświęcona była upamiętnieniu wybitnego geologa, specjalisty w zakresie geomorfologii, a także członka PAU i PAN – zmarłego w zeszłym roku prof. Leszka Starkla.

Spuścizna prof. Starkla przechowywana jest w Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie. W związku z tym przewodniczący Komisji Paleografii Czwartorzędu, prof. Marek Krąpiec, zwrócił się z wyprzedzeniem do Archiwum z prośbą o przygotowanie wyboru materiałów na potrzeby niewielkiej ekspozycji, poświęconej życiu i działalności prof. Starkla.

W efekcie powstała skromna wystawa, która eksponowana była w Dużej Auli PAU w dniu posiedzenia. Zawierała m.in. materiały warsztatowe i biograficzne (w tym indeks i dyplom ukończenia studiów oraz akt mianowania na profesora) czy nagrody, dyplomy okolicznościowe oraz odznaczenia (spośród których przykuwał szczególną uwagę „Gold Founder’s Medal” – prestiżowe wyróżnienie w formie złotego medalu, przyznawane przez Królewskie Towarzystwo Geograficzne w Londynie). Jej przygotowanie powierzono Maciejowi Łyszczarzowi i Maciejowi Pirogowi, którzy odpowiadali również na pytania uczestników posiedzenia i udzielali szerszych informacji o spuściźnie prof. Leszka Starkla.

Fot. M. Piróg

Kolejny pokaz materiałów archiwalnych z zasobu Archiwum Nauki PAN i PAU przeznaczony był dla studentów Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. W dniu 7 grudnia br. uczestnicy zajęć, poświęconych archiwom literatów, wraz z prowadzącym dr. Michałem Czerenkiewiczem, mogli zapoznać się z dokumentacją, fotografiami i artefaktami, związanymi ze światem twórców i badaczy literatury oraz językoznawstwa.

Pracownicy Archiwum – Paulina Krzywda i Maciej Piróg – przygotowali i zaprezentowali naszym gościom m.in. akta Komisji Językowej i Komisji Ortograficznej Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Komitetu Ortograficznego Polskiej Akademii Umiejętności (odpowiedzialnego m.in. za reformę pisowni z 1936 r.), korespondencję między TNK i PAU a ludźmi kultury (m.in. Wincentym Polem, Józefem Ignacym Kraszewskim, Henrykiem Sienkiewiczem, Stanisławem Wyspiańskim czy Marią Konopnicką), materiały ze spuścizn językoznawcy prof. Kazimierza Nitscha (a także jego żony, pisarki Anieli Gruszeckiej), historyk sztuki prof. Karoliny Lanckorońskiej, historyka literatury prof. Ignacego Chrzanowskiego, wreszcie materiały twórców, wchodzące w skład innych spuścizn – np. Cypriana Kamila Norwida (rękopis jego wiersza znajduje się w spuściźnie prof. Antoniego Wagi), listy Haliny Poświatowskiej (ze zbiorów jej przyjaciela, prof. Juliana Aleksandrowicza) czy Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej (która korespondowała z prof. Kazimierzem Nitschem).

Po zakończeniu pokazu studenci zostali również oprowadzeni po wystawie, poświęconej jubileuszowi 150-lecia Polskiej Akademii Umiejętności.

fot. M. Łyszczarz

Dyrektor Tomasz Pudłocki reprezentuje Archiwum Nauki PAN i PAU na międzynarodowej konferencji naukowej, poświęconej działalności rodziny Lanckorońskich na polu kultury, sztuki i nauki w XX w., odbywającej się w Rzymie w dniach 5-7 grudnia. Wygłosił na niej referat, poświęcony spuściźnie prof. Karoliny Lanckorońskiej, przechowywanej w naszym Archiwum. Dodatkowo, Polską Akademię Umiejętności reprezentują w Rzymie również dr Adam Korczyński oraz dr Ewa Skotniczna z Fototeki Lanckorońskich, obejmującej kolekcję fotografii hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego córki.

Do organizatorów wydarzenia należy m.in. Uniwersytet Warszawski, a personalnie – zaprzyjaźniony z Archiwum prof. dr hab. Jerzy Miziołek. Patronat nad wydarzeniem objęła natomiast Ambasada RP w Rzymie.

Link do strony wydarzenia znajduje się tutaj.

Obchody 50-lecia czechosłowacko-polskiej wyprawy na Cotopaxi z 1972 r., które rozpoczęło wrześniowe spotkanie w Krakowie, doczekały się kontynuacji w Pradze.

W dniu 24 listopada br. w siedzibie Czeskiej Służby Geologicznej (ČGS) odbył się uroczysty wernisaż wystawy poświęconej wyprawie (a prezentowanej uprzednio w Krakowie), a następnie miało miejsce spotkanie wszystkich żyjących jej uczestników – należą do nich: prof. Andrzej Paulo, Jerzy Dobrzyński, inż. Mnislav Zelený, Vladimir Lysenko, dr Bedřich Mlčoch, dr Lenka i dr Petr Hradeccy, Gabriela Zoubková, dr Miroslav Krůta.

Ekspozycję otworzył Ambasador RP w Pradze – Mateusz Gniazdowski, który przywitał gości i złożył gratulacje uczestnikom wyprawy oraz wygłosił przemówienie, w którym porównał współpracę polskich i czeskich geologów do czterech żywiołów. Następnie głos zabrali: Dyrektor Czeskiej Służby Geologicznej – dr Zdeněk Venera, Dyrektor Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie – prof. Tomasz Pudłocki, Dyrektor Instytutu Masaryka i Archiwum Akademii Nauk Republiki Czeskiej – doc. Rudolf Kučera. Gośćmi specjalnymi byli: sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska RP Ireneusz Zyska oraz wiceminister przemysłu i handlu ČR – Edvard Kožušník.

Po ekspozycji oprowadzały jej kuratorki: Joanna Laskosz i Marzena Włodek z Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie. Wystawę będzie można zobaczyć do 31 stycznia 2023 r. w siedzibie Czeskiej Służby Geologicznej (Česká Geologická Služba) przy ul. Klárov 131 w Pradze.

Wspólne spotkanie uczestników ekspedycji sprzed półwiecza wywołało wiele wzruszeń oraz wspomnień, opowieści o dalszych losach bohaterów wyprawy, ich osiągnięciach naukowych, sportowych, społecznych, a także o konsekwencjach wyprawy dla Ekwadoru i innych krajów Ameryki Południowej (do których należało m.in. ustanowienie w tym regionie parków narodowych). Prof. Paulo zaapelował, aby uczestnicy zebrali materiały do książki opowiadającej o ekspedycji i jej następstwach.

Organizatorami wydarzenia były: Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN oraz Instytut Masaryka i Archiwum Akademii Nauk Republiki Czeskiej (Masarykův ústav a Archiv AV ČR) we współpracy z Czeską Służbą Geologiczną (Česká Geologická Služba). W przygotowanie spotkania zaangażowani byli: Tomáš Pavlíček i Barbora Kulawiaková (IH PAN), Marie Bahenská i Jan Chodějovský (MÚA AV ČR) oraz Joanna Laskosz i Marzena Włodek (AN PAN i PAU).

Dyrektor Archiwum, prof. Tomasz Pudłocki, przebywał w dniach 1-30 listopada w Pradze dzięki stypendium Czeskiej Akademii Nauk, w ramach którego prowadził badania na temat czeskich kontaktów krakowskiego anglisty Romana Dyboskiego (1883-1945) – założyciela polskiej anglistyki i profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Była to doskonała okazja do zapoznania się z funkcjonowaniem archiwów czeskich, zwłaszcza Archiwum Uniwersytetu Karola w Pradze (Ústav dějin Univerzity Karlovy a archiv Univerzity Karlovy) oraz Instytutu Masaryka i Archiwum Czeskiej Akademii Nauk (Masarykův ústav a Archiv AV ČR).

Obok kwerendy w archiwach Pragi, Pilzna, Brna i Litomierzyc, prof. Pudłocki wygłosił trzy wykłady (jeden na Anglo-American University oraz dwa na Uniwersytecie Karola – z których pierwszy prowadził zaprzyjaźniony z naszym Archiwum dr Marek Ďurčanský).

Dyrektor brał też udział w otwarciu kolejnej odsłony uroczystości z okazji 50. rocznicy czechosłowacko-polskiej wyprawy na wulkan Cotopaxi, które z polskiej strony przygotowywały mgr Joanna Laskosz i mgr Marzena Włodek we współpracy z dr. Tomasem Pavlickiem i mgr Barborą Kulawiakovą. Była to też okazja do poznania doc. Rudolfa Kucery, który od 2020 r. stoi na czele Instytutu Masaryka i Archiwum Czeskiej Akademii Nauk.

Dyrektor Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie, prof. Tomasz Pudłocki, wygłosi w dniu 22 listopada br. w Pradze wykład poświęcony prof. Romanowi Dyboskiemu pt. „Science beyond Borders or State Propaganda in Interwar Central Europe? The Case of Roman Dyboski”. W imieniu prelegenta serdecznie zapraszamy!

Szczegóły wydarzenia dostępne są pod poniższymi linkami:

Historický ústav AV ČR – Události – Science beyond Borders or State Propaganda in Interwar Central Europe? The Case of Roman Dyboski

Aktuality – Ústav dějin Univerzity Karlovy a Archiv Univerzity Karlovy (cuni.cz)

Přednáška Tomasze Pudłockého: Science beyond Borders or State Propaganda in Interwar Central Europe? The Case of Roman Dyboski | Masarykův ústav a Archiv Akademie věd České republiky

Archiwum Nauki PAN i PAU wraz z Instytutem Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla oraz Instytutem Masaryka i Archiwum Akademii Nauk Republiki Czeskiej serdecznie zapraszają na kolejne już spotkanie uczestników czechosłowacko-polskiej wyprawy Cotopaxi 1972, które odbędzie się dn. 24 listopada o godz. 14.00 w siedzibie Czeskiej Geologicznej Służby w Pradze. Podczas spotkania będzie miał miejsce wernisaż wystawy, którą uroczyście otworzy Ambasador RP w Pradze – Mateusz Gniazdowski.

Plakat do pobrania tutaj.

Więcej informacji na temat wydarzenia znaleźć można pod adresem:

Vernisáž výstavy: Proniknout do expedice Cotopaxi – dobýt nejvyšší vulkán světa | Masarykův ústav a Archiv Akademie věd České republiky (cas.cz)